ย่างเข้าสู่ฤดูกาลแห่งพรรษา สายฝนกำลังชุ่มฉ่ำ บ่งบอกถึงฤดูกาลจำพรรษาของพระภิกษุสงฆ์ตามวินัยบัญญัติ  พระสงฆ์ต้องอธิษฐานจิตจำพรรษาตลอดไตรมาส คือใน 3 เดือน ณ ที่ใดที่หนึ่ง หยุดการสัญจรไปค้างแรมที่อื่น เพราะหน้าฝนไม่เหมาะที่จะสัญจร เนื่องจากฝนตกชุก น้ำท่วม น้ำป่าไหลหลาก และเหยียบย่ำข้าวกล้าหรือพืชผักที่เขาปลูกไว้ ดังนั้นพระพุทธเจ้าจึงทรงบัญญัติให้พระภิกษุสงฆ์อยู่จำพรรษา และเป็นโอกาสที่ดีสำหรับพระภิกษุสงฆ์ในการที่จะสร้างบารมี บำเพ็ญบุญกุศลให้เพิ่มมากยิ่งขึ้น อาทิเช่น ศึกษาเล่าเรียนพระธรรมวินัย  ประพฤติปฏิบัติกรรมฐาน ไม่เฉพาะแต่พระภิกษุสงฆ์เท่านั้น ชาวพุทธทุกคนควรจะลด เลิก ละ อบายมุข  งดหล้า..เข้าพรรษา หันหน้าสู่พระธรรม ตั้งจิตอธิษฐานภายใน 3  เดือนนี้  จะเลิกอบายมุขทุกชนิด  งดเสพสิ่งของมึนเมา แต่ถ้าเลิกได้ตลอดชีวิต นับว่าเป็นมงคลแก่ตัวเอง  ถ้าทำไม่ได้จริงๆ ก็ควรให้ได้อย่างน้อย 3 เดือนภายในพรรษา แต่อย่างไรก็ตาม  ต้องเว้นความชั่ว  สร้างความดี  ทำจิตให้ผ่องใส  ชีวิตจึงจะประเสริฐล้ำเลิศ

จะอย่างไรก็ตาม  ในช่วง 3  เดือนนี้ ต้องมีสัจจะกับตัวเอง  จะทำอะไร ต้องทำให้ได้ เช่น จะสวดมนต์ทุกวัน หรือจะเดินจงกรม นั่งสมาธิทุกวัน ต้องทำให้ได้  อย่างนี้เป็นต้น  บางคนไม่มีสัจจะกับตัวเอง ตั้งใจจะเลิกเหล้า เข้าพรรษา  สุดท้ายเห็นเพื่อนกิน ก็อดไม่ได้ ต้องกินกับเพื่อน  หรือบางคนตั้งใจเลิกเล่นการพนัน  เห็นคนอื่นเล่นก็ทนไม่ได้  ต้องเล่นด้วย  อย่างนี้เป็นต้น  แสดงว่าไม่รักษาคำสัตย์  ไม่มีความจริงใจต่อตัวเอง นับประสาอะไรจะมีความจริงใจต่อคนอื่นเล่า
 

สัจจะมีอยู่ในบุคคลใด บุคคลนั้นย่อมเป็นที่รักและนับถือของเหล่าชน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง  การที่จะเป็นผู้นำคนนั้น หรือเป็นหัวหน้าคนนั้น จะต้องมีความจริงใจต่อผู้อื่นด้วย  พูดอย่างไร ต้องทำอย่างนั้น  มิใช่พูดอีกอย่าง ทำอีกอย่าง ถ้าพูดอย่าง ทำอย่าง คนทั่วไปจะหมดความเชื่อมั่น และศรัทธาในตัวผู้นำ  การจะบริหารบ้านเมืองให้เจริญก้าวหน้าก็จะลำบาก  พูดอะไรไป คนก็ไม่เชื่อฟัง ไม่ทำตาม  เพราะฉะนั้น  สัจจะจึงเป็นธรรมะสำคัญมาก ทั้งต่อตนเอง และผู้อื่น ความจริงเป็นสิ่งไม่ตาย ถึงแม้คนจะตาย  แต่ความจริงก็ยังอยู่  โดยสภาพของมันเอง
 

ดังนั้น การย่างก้าวสู่ปัญญา คือการสร้างปัญญาให้เกิดขึ้นภายในใจ การจุดแสงสว่างคือปัญญาให้เกิดขึ้นในมวลมนุษยชาติเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง  โดยอาศัยสัจจะเป็นพื้นฐานในการก้าวสู่ปัญญา  แม้แต่พระพุทธเจ้าในอดีตชาติก็เคยบำเพ็ญสัจจบารมีมานับไม่ถ้วน ในชาติสุดท้าย ก่อนตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  พระองค์ก็ตั้งสัตยาธิษฐานใต้ต้นศรีมหาโพธิ์ว่า  “แม้เลือดและเนื้อจะเหือดแห้งไป  เหลือแต่หนัง เอ็น และกระดูกก็ตามที  หากเรายังไม่ได้บรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณ ก็จะไม่ลุกจากบัลลังก์นี้”  สุดท้ายแสงสว่างแห่งปัญญาก็เกิดขึ้นตามลำดับ หรือที่เรียกกันว่า “ญาณ” คือความรู้แจ้งแทงตลอด
 

เห็นไหมล่ะ  การที่จะเป็นผู้ยิ่งใหญ่ได้นั้น ต้องมีสัจจะในตัวเอง ตั้งใจทำอะไร ก็ลงมือทำจริงๆ เอาชีวิตเป็นเดิมพัน  จะให้ปัญญาเกิดขึ้นในดวงจิตได้ ต้องมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์  การที่จะให้สติปัญญาเกิดขึ้นต้องมีวิธีการในเจริญด้วย เช่น เดินจงกรม นั่งสมาธิ เป็นต้น  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในช่วงเข้าพรรษา เหมาะอย่างยิ่งในการสร้างกุศลบำเพ็ญควรเพียร  ถ้าขาดความเพียรทำอะไรก็ไม่สำเร็จ ฉะนั้นต้องอาศัยวิริยะบากบั่น เพราะทุกคนจะพ้นทุกข์ได้ ต้องอาศัยความเพียร ในทางพุทธศาสนา มีความเพียรอยู่  4  ประการ ซึ่งเรียกว่า “ปธาน”  หรืออีกอย่างหนึ่งเรียกว่า “สัมมัปปธาน” ดังที่พระธรรมปิฏก (ป.อ.ปยุตฺโต)อธิบายดังต่อไปนี้
 

1. สังวรปธาน  เพียรระวังหรือเพียรปิดกั้น คือเพียรระวังยับยั้งบาปอกุศลที่ยังไม่เกิด มิให้เกิดขึ้น 
2. ปหานปธาน  เพียรละหรือเพียรกำจัด คือเพียรละบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
3. ภาวนาปธาน  เพียรเจริญ หรือเพียรก่อให้เกิด คือเพียรทำกุศลธรรมที่ยังไม่เกิด ให้เกิดมีขึ้น
4. อนุรักขนาปธาน  เพียรรักษา คือเพียรรักษากุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้วให้ตั้งมั่นและให้เจริญยิ่งขึ้นไปจนไพบูลย์ 

ถ้าบุคคลอาศัยความเพียร 4  อย่างนี้  หนทางสู่ความสำเร็จในชีวิต อยู่ใกล้แค่เอื้อม  และหนทางสู่มรรค  ผล  นิพพาน อยู่แค่ปลายจมูก  ระยะเข้าพรรษนี้ ต้องเพียรให้มาก  คือเพียรละชั่ว  เพียรสร้างความดี โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การงดเว้นจากทุจริต(กรรมชั่ว) ซึ่งเรียกว่า “วิรัติ” มีอยู่  3  ประการ คือ

1. สัมปัตตวิรัติ  เว้นสิ่งประจวบเฉพาะหน้า, เว้นเมื่อประสบซึ่งหน้า  อาทิเช่น เมื่อประสบเหตุที่จะทำชั่ว  นึกคิดพิจารณาขึ้นได้ในขณะนั้นว่า ตนมีชาติตระกูล วัย หรือคุณวุฒิอย่างนี้ ไม่สมควรทำกรรมอย่างนี้ แล้วงดเสียได้ ไม่ทำผิดศีล
2. สมาทานวิรัติ  เว้นด้วยการสมาทาน คือตนได้ตั้งเจตนาไว้ก่อน  โดยการรับศีลแล้ว  ก็งดเว้นตามที่รับศีลนั้น
3. สมุจเฉทวิรัติ  เว้นด้วยการตัดขาด, เว้นได้เด็ดขาด  คือการงดเว้นความชั่วของพระอริยบุคคลทั้งหลาย

เพราะฉะนั้น  การจำพรรษาในช่วง  3  เดือนนี้ ทุกคนจึงต้องหาโอกาศสร้างความดีให้เต็มที่ สร้างบารมีให้เต็มเปี่ยม  ตั้งใจรักษาศีล เจริญภาวนา แผ่เมตตาปรารถนาดีต่อเพื่อนร่วมโลก  เพื่อให้มวลมนุษย์อยู่ดีมีสุข  อยู่เย็นเป็นสุข ตลอดไป..